Εργατικό κέντρο Ελευσίνας και πολιτιστική πρωτεύουσα – ημιτελείς σημειώσεις σχετικά με τον (αυτο)εξευτελισμό των ηττημένων

Οι παρακάτω φωτογραφίες είναι από την πορεία της Κυριακής 11/11/2018 στα πλαίσια του καλλιτεχνικού έργου “Αποθέματα:Inventory”.

Καλλιτεχνικό “απεργιακό μπλoκ” με θεατές αντί για μπάτσους

Αντί για μπογιά προτζέκτορας. Ζούμε στον 21ο αιώνα, κύριοι.

Πανό της παλιάς εποχής με μπογιά χωρίς προτζέκτορα. Εκθέματα από την παλιά εποχή. Τα θυμάται κανείς άραγε;

“Κουκουλοφόρα” δεσποινίς πλάι πλάι με ηλικιωμένους “απεργούς”. Κοίτα να δεις που η τέχνη τελικά κατάφερε να ενώσει τα φρικιά με το λαό!

Ο κυκλωμένος κύριος είναι πρόεδρος του εργατικού κέντρου της Ελευσίνας και φτιάχνει όπλα στην Πυρκαλ. Σκέφτεται ότι αν είχε ένα τύμπανο και ένα καλλιτέχνη παραπάνω στην τελευταία κινητοποίηση για την αγαπημένη του Πυρκάλ ίσως αυτή να ήταν ακόμα μαζί μας.

.

Το εργατικό κέντρο της Ελευσίνας είναι ένας από τους συνεργάτες των πολιτισμένων. Πλάι στον δήμο και πλάι στους ”ταξικούς εχθρούς” του, τις μεγάλες βιομηχανίες της περιοχής (ελπέ, τιτάν κλπ) που είναι οι ευγενικοί χορηγοί.Το εργατικό κέντρο της Ελευσίνας συνεργάζεται με τους πολιτισμένους είτε στο καλλιτεχνικό κομμάτι είτε στο κομμάτι της οργάνωσης και υλοποίησης της πολιτιστικής πρωτεύουσας γενικότερα. Όσον αφορά στο καλλιτεχνικό κομμάτι, βοηθάει σε διάφορες εκδηλώσεις της θεματικής Eu-Working classes. Ένα παράδειγμα τέτοιας συνδιοργάνωσης είναι το έργο “Αποθέματα:Inventory”. Όσον αφορά στο κομμάτι της οργάνωσης και υλοποίησης της πολιτιστικής πρωτεύουσας γενικότερα, παρέχει το κτήριό του για εκδηλώσεις ή συνέδρια. Παράδειγμα είναι η παραχώρηση του χώρου για την διεξαγωγή του συνεδρίου-συνάντησης “Πολιτισμός 2030, Είναι η Τέχνη Πρωτεύουσα;” για το τετραήμερο 8-11 Νοέμβρη 2018. Επίσης παλιότερα έπαιζε να του παραχωρήσει και το χώρο για να είναι τα γραφεία της εταιρίας “Ελευσίνα 2021 Α.Ε.”.

.

Από την μία το εργατικό κέντρο της Ελευσίνας υποτίθεται ότι υπερασπίζεται τα ταξικά συμφέροντα της εργατικής τάξης ενάντια στα συμφέροντα του κεφαλαίου. Από την άλλη η “Ελευσίνα 2021 Α.Ε.” θεωρεί ότι η εποχή των ταξικών κινημάτων της εργατικής τάξης έχει τελειώσει και στην θέση τους πλέον υπάρχουν μόνο κινήματα πολιτών, μκο, πολιτισμός, δημοκρατικός διάλογος. Διάλογος με το κράτος, τους καπιταλιστές, διάλογος όλων με όλους. Οι πολιτισμένοι έτσι θεωρούν ότι γίνονται πλέον τα πράγματα και έτσι θεωρούν ότι πρέπει να γίνονται. Όχι ταξικός πόλεμος, αλλά ταξική ειρήνη και συνεργασία.

Πώς γίνεται λοιπόν και το εργατικό κέντρο της Ελευσίνας συνεργάζεται με τους πολιτισμένους; Φταίνε απλά οι εργοταπατέρες συνδικαλιστές; Φταίει που δεν είναι αρκετά ριζοσπαστικοί; Φταίει που είναι ξεπουλημένοι και εργοδοτικοί;

Οι σύγχρονοι προλετάριοι γιατί δεν προβληματίζονται με αυτήν την συνεργασία; Έχουν καταλάβει ότι οι συνδικαλιστές του εργατικού κέντρου είναι καθάρματα και δεν ξαφνιάζονται με αυτήν τους την στάση; Ή μήπως απλά δεν τους φαίνεται τίποτα περίεργο σε αυτήν την συνεργασία, επειδή δεν έχουν ταξική συνείδηση για να την κρίνουν;

.

Το παλιό εργατικό κίνημα είναι νεκρό.

Το παλιό εργατικό κίνημα πέθανε την δεκαετία του 1970. Εκείνη την δεκαετία έγινε στην ελλάδα μια σύντομη προλεταριακή ανταρσία. Αυτήν την ανταρσία την αφομοίωσε το Πασόκ καθόλη την δεκαετία του 80. Αυτή η προλεταριακή ανταρσία εγκαινιάστηκε στην Ελευσίνα με την απεργία στην National Can¹ το 1974 στην οποία συμμετείχαν και 60 πακιστανοί εργάτες. Ήταν η πρώτη απεργία μετά την χούντα. Αυτήν την απεργία δεν την στήριξε καθόλου το εργατικό κέντρο της Ελευσίνας, αντιθέτως την λοιδόρησε, την σαμποτάρισε και την συκοφάντησε. Το εργατικό κέντρο από ό,τι φαίνεται δεν ανέχθηκε το ενδεχόμενο μιας αυτόνομης αγωνιστικής εργατική τάξης παίζοντας έτσι για πρώτη φορά ένα ρόλο που μερικά χρόνια αργότερα θα ήταν ο μοναδικός του λόγος ύπαρξης. Το ρόλο αυτού που ύπουλα σαμποτάρει και αν χρειαστεί καταστέλλει τους αυτόνομους προλεταριακούς αγώνες.

.

Το παλιό εργατικό κίνημα είναι νεκρό – ή έστω ζόμπι.

Η φιγούρα του εργοστασιακού εργάτη δεν είναι πλέον η κυρίαρχη, όπως ήταν μέχρι τα τέλη του 20ου αιώνα και οι νέες εργατικές φιγούρες μέχρι τώρα δεν φαίνεται να γοητεύονται από μορφές οργάνωσης του στυλ “εργατικό κέντρο”, όταν εκδηλώνουν ενδιαφέρον για ταξική οργάνωση και αγώνα. Αυτό έχει ως συνέπεια την αποδυνάμωση του θεσμού του εργατικού κέντρου. Το εργατικό κέντρο σήμερα είναι μια μορφή προλεταριακής οργάνωσης που αντιστοιχεί στο παλιό εργατικό κίνημα και τίποτα άλλο. Της λείπουν τα υποκείμενα που θα έπρεπε να οργανώνονται με αυτήν την μορφή. Της λείπουν οι προλετάριοι. Οι σύγχρονοι προλετάριοι, όταν θέλουν να κάνουν ταξικούς αγώνες, δεν τους κάνουν πλέον μέσω του εργατικού κέντρου, πόσω μάλλον όταν αυτοί οι ταξικοί αγώνες δεν ανήκουν αμιγώς στην κατηγορία των “εργασιακών αγώνων” (αντιφασιστικοί αγώνες, αγώνες για το περιβάλλον κλπ).

Τα παραπάνω έχουν ως συνέπεια την αποδυνάμωση της διαμεσολαβητικής ισχύος του εργατικού κέντρου. Πλέον οι προλεταριακές αρνήσεις, όταν εκφράζονται συνειδητά, δεν διαμεσολαβούνται από το εργατικό κέντρο, τουλάχιστον όχι σε τόσο μεγάλο βαθμό όπως γινόταν τον 20ο αιώνα. Αν οι προλετάριοι έχουν κάποια σχέση σήμερα με το εργατικό κέντρο, τότε αυτή η σχέση είναι σχεδόν πάντα εργαλειακή. Δεν βλέπουν καμία απελευθερωτική προοπτική στο εργατικό κέντρο. Βλέπουν μόνο ένα ευκαιριακό εργαλείο μπας και την παλέψουν λίγο καλύτερα κατά την διάρκεια μιας κατά κανόνα μάταιης εργατικής διεκδίκησης.

Ο διαμεσολαβητικός ρόλος του εργατικού κέντρου έχει αποδυναμωθεί και αυτό το βλέπουν το κράτος και το κεφάλαιο. Από αυτήν την άποψη πλέον το έχουν όλο και λιγότερο ανάγκη. Για ποιο λόγο το κράτος και το κεφάλαιο να ασχολούνται με ένα ακίνδυνο για αυτούς εργατικό κέντρο και να ανέχονται την ύπαρξή του (οικονομικά και πολιτικά), όταν αυτό δεν μπορεί να ελέγξει και να καταστείλει από τα μέσα τους ταξικούς αγώνες που ενδεχομένως προκύψουν;

.

Το εργατικό κέντρο της Ελευσίνας συνεργάζεται με την πολιτιστική πρωτεύουσα και ελπίζει να βγει κερδισμένο από αυτήν την συνεργασία. Προσπαθεί να μην χάσει την αναγνώριση του διαμεσολαβητικού του ρόλου από τους καπιταλιστές και το κράτος. Παράλληλα με την προσπάθεια αυτή ψάχνει να βρει και έναν νέο λόγο ύπαρξης και να τον διαφημίσει μέσω της πολιτιστικής πρωτεύουσας. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα έχει μετατραπεί με λεφτά του έσπα σε παράρτημα του οαεδ με τρίμηνα ή εξάμηνα προγράμματα κατάρτισης εργαζομένων υπό το πρόσχημα αντιμετώπισης της ανεργίας. Ο εξευτελισμός της ηττημένης εργατικής τάξης εδώ φαίνεται σε όλο του το μεγαλείο. Το εργατικό κέντρο όχι απλά δεν καταγγέλλει αυτές τις μορφές υποτιμημένης και χωρίς δικαιώματα μισθωτής εργασίας που πλασάρονται ως μέθοδοι διαχείρισης/καταπολέμησης της ανεργίας την στιγμή που είναι μέθοδοι επιβολής της εργασίας, αλλά αντίθετα πρωτοστατεί στην εφαρμογή τους.

Το εργατικό κέντρο της Ελευσίνας ψάχνοντας τον νέο του λόγο ύπαρξης γίνεται όλο και πιο γελοίο. Το πρόβλημα όμως είναι ότι δεν υπάρχει πολύς κόσμος που να αντιλαμβάνεται αυτήν την γελοιότητα. Η διανοητική κατάσταση όσων εργατών βλέπουν στο εργατικό κέντρο και τους συνδικαλιστές του τους υπερασπιστές των ταξικών τους συμφερόντων είναι ένδειξη της ταξικής μας ήττας.

.

Στο έργο “Αποθέματα:Inventory” οι συνδικαλιστές του εργατικού κέντρου της Ελευσίνας και άλλοι εργάτες και συνταξιούχοι είτε έδωσαν συνεντεύξεις, οι οποίες αποτέλεσαν το εκθεσιακό υλικό του έργου, είτε παρευρέθησαν στην πορεία της 11 Νοέμβρη που ήταν το μεγάλο γεγονός του έργου.

Στις συνεντεύξεις τους συνδικαλιστές και εργάτες είπαν ότι τα παλιά τα χρόνια η κατάσταση των εργατών ήταν χάλια, ότι με αγώνες βελτιώθηκε και ότι πλέον είναι καλύτερα. Είπαν ότι παλιά οι αγώνες είχαν το θετικό ότι νικούσαν αλλά το αρνητικό ότι είχαν πολιτικές ταμπέλες (εννοώντας βέβαια ότι οι συνδικαλιστές ήταν πιο αριστεροί από το Πασόκ). Είπαν ότι σήμερα το πρόβλημα είναι πως κλείνουν οι βιομηχανίες και ότι έτσι χάνουν την δουλειά τους ή μένουν απλήρωτοι και ότι για αυτό δεν φταίνε οι καπιταλιστές αλλά ή κακιά η ώρα που ήρθε η οικονομική κρίση στην ελλάδα και η κακιά η τύχη που οι ελληνικές κυβερνήσεις είναι γεμάτες με ανίκανους και με λαμόγια.

Οι συνδικαλιστές του εργατικού κέντρου της Ελευσίνας πήγαν στην πορεία των πολιτισμένων που “ήταν σαν τις πορείες που κάνανε παλιά οι εργάτες”. Πήγαν σε μια αναπαράσταση ταξικού αγώνα, σε μια πορεία-καλλιτεχνικό-έργο. Ο εξευτελισμός των ηττημένων αναδεικνύεται εδώ περισσότερο από ποτέ. Οι εργατοπατέρες που εδώ και πολλές δεκαετίες έχουν σταματήσει να κάνουν πραγματικές ταξικές πορείες και να υπερασπίζονται τα προλεταριακά συμφέροντα² και αντιθέτως σαμποτάρουν κάθε ταξικό αγώνα, πήγαν σε ένα προλεταριακό simulation.

.

Εξευτελισμός και ειρωνεία στα μούτρα μας. Αυτό ήταν η καλλιτεχνική πορεία που έγινε την Κυριακή 11 του Νοέμβρη. Αυτό εκτίθεται στον Φονιά μέσα στα κοντέινερ από τις 11 ως τις 18 του Νοέμβρη.

 


  1. Σχετικά με την απεργία της National Can βλέπε το παρακάτω ντοκιμαντέρ στην αρχή.

Ιστορικό της απεργίας στην National Can υπάρχει και εδώ:

324037975-Απεργία-της-National-Can

και εδώ (περιοδικό αντί, 1974, τεύχος 12):

anti_1974_teuxos_12-pages-33-37

2. Στις 9 Νοέμβρη, δύο μέρες πριν την καλλιτεχνική “απεργία”, πέθανε ένας εργάτης με ειδικές ανάγκες του δήμου του Ασπρόπυργου καθώς εργαζόταν ενώ άλλος ένας τραυματίστηκε. Το εργατικό κέντρο της Ελευσίνας δεν φαίνεται και πολύ ψημένο να κάνει τίποτα, ούτε καν τα προσχηματικά. Περισσότερα εδώ:

https://www.efsyn.gr/arthro/ergatiko-dystyhima-ston-aspropyrgo

Αποθέματα: Inventory – ημιτελείς σημειώσεις σχετικά με τον (αυτο)εξευτελισμό των ηττημένων

.

.

Κυριακή 11 Νοέμβρη 2018. Επέτειος για τα δύο χρόνια από την ανακήρυξη της Ελευσίνας σε Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2021. Στα πλαίσια του καλλιτεχνικού έργου “Αποθέματα: Inventory¹” θα γίνει μια πορεία στην Ελευσίνα. Μια πορεία/”απεργία”/”διαμαρτυρία”. Μια πορεία “σαν αυτές που κάνανε τον 20ο αιώνα οι εργοστασιακοί εργάτες όταν απεργούσαν”. Η καλλιτεχνική έμπνευση ανήκει στην Τζένη Αργυρίου και στον Βασίλη Γεροδήμο. Το καλλιτεχνικό αυτό έργο εντάσσεται στην θεματική “Eu Working classes”. Είναι η θεματική της πολιτιστικής πρωτεύουσας που οι πολιτισμένοι έχουν αφιερώσει στην εργατική τάξη της πόλης, στην ιστορία της, στο παρόν και στο μέλλον της.

.

Το έργο ”Αποθέματα: Inventory” βασίζεται στις εξής παραδοχές:

α) Η φιγούρα του εργοστασιακού εργάτη του 20ου αιώνα πλέον δεν είναι η κυρίαρχη εργατική φιγούρα της πόλης. Το παλιό εργατικό κίνημα, το αντίστοιχο στην φιγούρα του εργοστασιακού εργάτη, είναι νεκρό.

β)Οι σύγχρονες εργατικές φιγούρες της πόλης δεν διαμαρτύρονται, δεν κάνουν πορείες, δεν απεργούν.

Οι πολιτισμένοι και οι καλλιτέχνες τους, ως ευγενική προσωποποίηση της εξουσίας, προκειμένου να φέρουν την δεύτερη παραδοχή όσο το δυνατόν πιο κοντά στην πραγματικότητα κάνουν τέχνη πάνω στην πρώτη παραδοχή. Αισθητικοποιούν τους ταξικούς αγώνες του παρελθόντος και εστιάζουν στα στοιχεία αυτά τα οποία ήταν τα λιγότερο ριζοσπαστικά. Στην ηθική της εργασίας και όχι στις απόπειρες εναντίον της. Στις θυσίες για χάρη της εθνικής ανάπτυξης και όχι στο ταξικό μίσος που στις καλύτερες στιγμές του ήταν διεθνιστικό. Αισθητικοποιούν τους ταξικούς αγώνες τους παρελθόντος και φτιάχνουν μια αφήγηση που λέει ότι “ταξικοί αγώνες γίνονταν μόνο στο παρελθόν”. Σύμφωνα με του πολιτισμένους και τους καλλιτέχνες τους οι σύγχρονοι προλετάριοι δεν μπορούν και δεν πρέπει να βρουν το δίκιο τους μέσα από ταξικούς αγώνες – πορείες, διαμαρτυρίες, απεργίες, εξεγέρσεις, σαμποτάζ, μπάχαλα κλπ.

.

Το έργο ”Αποθέματα: Inventory” είναι ένα συμμετοχικό έργο. Ήδη από τα μέσα του Οκτώβρη η “Ελευσίνα 2021” έχει τοποθετήσει κάτι κοντέινερ στην παραλία της Ελευσίνας, στην περιοχή του “Φονιά”, όπου μπορεί να πηγαίνει όποιος θέλει και να φέρνει ιστορικά τεκμήρια, είτε είναι φωτογραφίες, βίντεο ή ήχος, ακόμα και απλά προφορικές ιστορίες. Όλο αυτό το υλικό συγκεντρώνεται, επεξεργάζεται και τελικά οι πολιτισμένοι θα βγάλουν την αφήγησή τους, θα του προσδώσουν μια συνοχή. Προφανώς με μπόλικη ιδεολογία. Την Κυριακή 11 Νοέμβρη θα γίνει η πορεία  και ύστερα μέχρι τις 18 Νοέμβρη τα κοντέινερ στην παραλία θα λειτουργούν ως εκθεσιακός χώρος με το υλικό που συγκεντρώθηκε.

Το έργο ”Αποθέματα: Inventory” είναι ένα συμμετοχικό έργο. Το κομμάτι της εργατικής τάξης της πόλης που ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα της “Ελευσίνα 2021” και κατέθεσε ιστορικό υλικό ή αυτό που θα συμπορευθεί μαζί της την Κυριακή 11 Νοέμβρη αυτοεξευτελίζεται. Αυτός ο αυτοεξευτελισμός είναι μια ένδειξη της διανοητικής κατάστασης ενός πολύ μεγάλου κομματιού της σύγχρονης εργατικής τάξης. Όσο πιο γρήγορα τον αντιληφθούμε ως υπαίτιο της μιζέριας μας και όσο πιο γρήγορα τον καταπολεμήσουμε ως συμπεριφορά και ως τρόπο σκέψης, τόσο το καλύτερο για μας.

.

Στην περίπτωση του έργου ”Αποθέματα: Inventory” φαίνεται για άλλη μια φορά πόση καλλιτεχνική ξεφτίλα μπορεί να χωρέσει στην Ελευσίνα. Στην πλειοψηφία τους οι φίλοι της πολιτιστικής πρωτεύουσας που θα ανταποκριθούν στο κάλεσμα αυτό δεν γουστάρουν “τις πορείες, τις απεργίες και αυτά τα πολιτικά”. Την Κυριακή 11 Νοέμβρη όμως θα πάνε σε μια “πορεία” για να θυμηθούν πώς είναι οι πορείες, λες και δεν γίνονται σήμερα πορείες.

Αυτό το φαινόμενο είναι ανάλογο με το ποιος θα βρομίζει τους τοίχους της πόλης. Όταν οι πολιτισμένοι και άλλοι εναλλακτικοί βλάκες ζωγραφίζουν τοίχους, τότε ο μέσος Ελευσίνιος (ακόμη και ο φτωχός) θαυμάζει τέχνη. Όταν όμως οι τοίχοι έχουν πολιτικά συνθήματα και παράνομα graffiti, τότε οι τοίχοι είναι βρόμικοι και η ζωή του μέσου Ελευσίνιου πολίτη υποβαθμίζεται.

Τελικά το θέμα είναι και αυτό: ποιος κατέχει την πόλη, το δημόσιο χώρο, τους δρόμους, τις πλατείες, τις γειτονιές; Ποιες είναι οι υπάρχουσες κοινωνικές σχέσεις που ορίζουν τον χώρο της πόλης και πώς ορίζονται από αυτόν; Και το ζήτημα αυτό δεν είναι καθόλου άσχετο με την εργατική τάξη και την ζωή της στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της. Το ζήτημα αυτό είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο της σύγχρονης ταξικής πάλης. Και είναι ένα ζήτημα της καθημερινότητας.

Τελικά, πώς είναι πιο όμορφη η ζωή στην Ελευσίνα; Όταν ο δημόσιος χώρος κατοικείται από τις σύγχρονες προλεταριακές φιγούρες και παρέχει το έδαφος για την έκφραση των προλεταριακών αρνήσεων ή όταν κατοικείται από μικροαστούς, εναλλακτικά αφεντικά και νοικοκυραίους που εκστασιάζονται κάνοντας μνημόσυνα στους ταξικούς αγώνες των προλετάριων παππούδων και γιαγιάδων τους;

 


  1. https://eleusis2021.eu/portfolio-posts/%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%B8%CE%AD%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-inventory/

Κάποιος Λείπει – Yψικάμινος (συμμ. Ελεύθεροι Φυλακισμένοι)

…Ελευσίνα απ’ τα υπόγεια δίχως πρόβα….

Οι κουλτούρες του δρόμου είναι εδώ, γέννημα θρέμμα Ελευσίνα, με μπόλικο μίσος και θράσος. Αυτή η πόλη μας έφτιαξε για να την κάνουμε σαν τα μούτρα μας. Κόντρα στους πολιτισμένους, τους φασίστες, τους νοικοκυραίους, τους μικροαστούς, κόντρα στα αφεντικά.

Έκθεση Τροτύλη: ζήτω η εργασία και τα όπλα του έθνους!

.

Έκθεση Τροτύλη. Θέμα: ΠΥΡΚΑΛ και εργατιά.°

Αισχύλεια 2018, Πέμπτη 6/9 – Κυριακή 14/10. Παλιό Ελαιουργείο.

.

“Κάποιες εργάτριες μου έδωσαν γράμματα που είχαν γράψει για το εργοστάσιο. Συγκέντρωσα τις κουβέντες που έμειναν χαραγμένες στη μνήμη μου, λόγια από συνεντεύξεις, γράμματα και συζητήσεις και βάζοντας όλες αυτές τις φράσεις μαζί προέκυψε ένα συλλογικό γράμμα προς το εργοστάσιο. Κάθε πρόταση ανήκει και σε έναν εργάτη ή εργάτρια:

“Αγαπημένη μου ΠΥΡΚΑΛ. Πού να το φανταζόμουν ότι θα έπαιρνα σύνταξη από το εργοστάσιο που δούλευε η γιαγιά μου και που γνωρίστηκαν και παντρεύτηκαν οι γονείς μου. Ευχαριστώ τον Θεό που πήρα σύνταξη. Ήταν δύσκολη και επικίνδυνη δουλειά. Στο 155. Τις πρώτες μέρες είχα ένα σφίξιμο στο στομάχι, αλλά με τον καιρό συνήθισα. Φτάσαμε με έναν φίλο στο 155 και μόλις είδαμε τι γινόταν μέσα φύγαμε. Η τροτύλη σού διαπερνούσε τα ρούχα και τα εσώρουχα, τα οποία κρατάγαμε έναν μήνα γιατί μετά δεν καθάριζαν. Εγώ αρρώστησα από την τροτύλη, με το συμπάθειο παιδί μου, αλλά κατουρούσα κόκκινο επί τρία χρόνια. Πεθάνανε πολλοί άνθρωποι εκεί μέσα. Κάθε φορά που ακούγαμε μπαμ τρέχαμε και σκεφτόμουν ποιον συνάδελφο θα βρω νεκρό τώρα. Στο ατύχημα του ’95 με πήγαν στο Κρατικό Νίκαιας και με επανέφεραν οι γιατροί στη ζωή. Με συγχωρείς που κλαίω, ε; Νιώθω όπως νιώθει κάποιος που βλέπει το πατρικό του να γκρεμίζεται. Για να χτίσω αυτό το σπίτι στα παιδιά μου, ζητούσα από τους προϊσταμένους να με στέλνουν στα πιο επικίνδυνα συνεργεία, για να είναι πιο πολλά τα χρήματα. Αν γύρναγα τον χρόνο πίσω, θα ξαναπήγαινα στην ΠΥΡΚΑΛ. Λυπάμαι από τα βάθη της καρδιάς μου για τον χαμό σου. Είμαι ευγνώμων. Αντίο”.”¹

.

Για το παραπάνω συλλογικό γράμμα ευθύνεται ο Βαγγέλης Γκίνης, ο καλλιτέχνης, ο φωτογράφος. Ο Βαγγέλης έκανε το κολλάζ των προτάσεων. Δεν ευθύνεται όμως μόνο αυτός. Υπεύθυνοι είναι και οι εργαζόμενοι που του είπαν αυτά τα πράγματα. Οι εργαζόμενοι είπαν αρχικά τις μαλακίες τους. Μετά ο Βαγγέλης διάλεξε τις καλύτερες και τις έβαλε την μια δίπλα στην άλλη. Το αποτέλεσμα είναι εμφανές: παίζει πρόβλημα. Ο Walter Benjamin, ο Brecht κι ο Καρλ Μαρξ δεν κατάφεραν να βελτιώσουν την κατάσταση. Ο Βαγγέλης τους κατατρόπωσε. Tους παγίδευσε και αυτούς ο φακός του και τους μούγγωσε.

Πώς είναι δυνατόν να αγαπάς τόσο πολύ κάτι το οποίο μπορεί να σε σκοτώσει;”² αναρωτιέται ο Βαγγέλης σχετικά με την αγάπη των εργαζομένων της ΠΥΡΚΑΛ για το εργοστάσιο. Αλλά δεν προβληματίζεται ιδιαίτερα. Το καλλιτεχνικό του καθήκον άλλωστε είναι να αισθητικοποιεί το υπάρχον και να το κάνει υποφερτό. Μακριά από αυτόν λοιπόν κάθε ριζοσπαστική κριτική. Έτσι ”αν ο χρόνος γύρναγε πίσω, ο εργάτης της ΠΥΡΚΑΛ θα πήγαινε ξανά στην ΠΥΡΚΑΛ”.

Ω, θαυμάσια ηθική της εργασίας! Στέκεις γερά κουφάλα.

.

Εδώ θα αναρωτηθούμε το εξής τολμηρό:

Αν ο χρόνος γύρναγε πίσω, ο εργάτης της ΠΥΡΚΑΛ θα πήγαινε πάλι εκεί από ανάγκη, γιατί δεν βρήκε πουθενά αλλού, ή θα πήγαινε γιατί τελικά παρά τους κινδύνους πέρασε καλά, γιατί ήταν καλά τα λεφτά και τελικά ταυτίστηκε με την εργασία του, την παραγωγή όπλων για την δολοφονική μηχανή του έθνους;

.

Η πρώτη ύλη του Βαγγέλη είναι από την μία το κτήριο και γενικότερα ο χώρος του εργοστασίου και από την άλλη όλοι οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι του εργοστασίου που δέχτηκαν να συνεργαστούν με τον Βαγγέλη. Πρώτη ύλη όμως είναι και η γενικότερη αφήγηση για την εργασία, το εργοστάσιο, τον εργάτη την οποία βρήκε έτοιμη ο Βαγγέλης, την επεξεργάστηκε και την αναπαρήγαγε.

Πιο συγκεκριμένα εδώ γίνεται αναφορά στην αφήγηση της εξουσίας που παρουσιάζει την εργασία στο εργοστάσιο σαν την κατεξοχήν μισθωτή, βαριά και επικίνδυνη εργασία που μπροστά σε αυτήν οι άλλες οι ”καθαρές, χαλαρές και χαμογελαστές” μισθωτές εργασίες δεν φτουράνε καθόλου, και συχνά δεν λογίζονται καν σαν κανονικές εργασίες. Σε αυτήν την κανονική εργασία αντιστοιχεί ο περήφανος εργοστασιακός εργάτης που η ζωή του είναι η εργασία του και αυτό δεν τον χαλάει καθόλου, αφού έτσι προσφέρει στην κοινωνία. Σε αυτήν την εργασία και σε αυτόν τον εργάτη αντιστοιχεί ο χώρος του εργοστασίου, αυτός ο θορυβώδης, βρόμικος και γεμάτος κινδύνους χώρος που συχνά υπονοείται ότι είναι το δεύτερο σπίτι του εργάτη και ότι και ο εργάτης τον νιώθει σαν το σπίτι του χωρίς να χαλιέται ιδιαιτέρα που το σπίτι του είναι έτσι.

Αυτή η αφήγηση της εξουσίας στην ουσία αποδίδει την πραγματικότητα πετσοκομμένη και παραμορφωμένη. Παίρνει ένα κομμάτι της εργατικής τάξης, τους εργοστασιακούς εργάτες, και το παρουσιάζει σαν αυτό μόνο να είναι εργατική τάξη. Έτσι εξαφανίζει την υπόλοιπη τάξη. Ναι μεν και οι άλλοι εργάζονται, αλλά όχι σε εργοστάσιο, άρα δεν είναι εργάτες. Επίσης παρουσιάζει τη σχέση του εργάτη με την εργασία του σαν να μην υπάρχει κανένα πρόβλημα, σαν να τον ευχαριστεί και να τον γεμίζει πάντα, σαν να είναι η μοναδική δυνατή ανθρώπινη δημιουργική δραστηριότητα. Ενώ την σχέση του εργάτη με τους καπιταλιστές την παρουσιάζει συνήθως σαν μια σχέση αμοιβαίας συνεννόησης, όπου και οι δύο εργάζονται για το καλό της κοινωνίας. Μόνο που και που υπάρχουν μερικές παρεξηγήσεις. Τελικά η αφήγηση της εξουσίας παρουσιάζει την πραγματικότητα σαν να μην είναι αποτέλεσμα της ταξικής πάλης.

Αυτή η αφήγηση της πραγματικότητας είναι η ίδια ένας τρόπος τους κράτους και του κεφαλαίου να συμμετέχουν στην ταξική πάλη. Είναι ένα μέσο για την διανοητική υποτίμηση της εργατικής τάξης. Όταν η ίδια η εργατική τάξη αντιλαμβάνεται έτσι την πραγματικότητα, τότε παύει να αντιλαμβάνεται τον εαυτό της σαν τάξη, πόσω μάλλον σαν τάξη που φιλοδοξεί να αυτοκαταργηθεί.

.

Στην έκθεση Τροτύλη επιβεβαιώνεται η εργατική ταυτότητα στην πιο ηλίθια και στερεοτυπική της μορφή. Όχι απλά με τρόπο αντεπαναστατικό, αλλά και με τρόπο αντεργατικό. Την ΠΥΡΚΑΛ την πήραν τα ΕΛΠΕ και παραχώρησαν ένα κομμάτι στο δήμο για πολιτιστικές χρήσεις. Οι εργαζόμενοι έμειναν ξεκρέμαστοι. Ο δήμος τους χρησιμοποίησε για να πιέσει τα ΕΛΠΕ να του παραχωρήσουν μερικά στρέμματα ΠΥΡΚΑΛ παραπάνω. Οι εργαζόμενοι τελικά αφού καθαρίσουν το χώρο του εργοστασίου θα πάνε σε κάτι άλλες αποθήκες της ΠΥΡΚΑΛ να δουλέψουν. Λυπούνται που το εργοστάσιο κλείνει ακόμη και αν δεν χάσανε την δουλειά τους. Λυπούνται γιατί το αγαπούσαν. Από εκεί μέσα τόσα χρόνια πρόσφεραν στο έθνος τα όπλα του. Και είναι περήφανοι για αυτό, έχουν και αυτοί την εργατική τους περηφάνια.

Οι εργαζόμενοι της ΠΥΡΚΑΛ γίνονται μνημεία και αξιοθέατα μπροστά στο φακό του Βαγγέλη. Αφού δεν έκαναν ποτέ κριτική στην ίδια τους την εργασία, αφού δεν την μίσησαν ποτέ, αφού ποτέ δεν προβληματίστηκαν για το περιεχόμενό της, αφού “αν γύρναγαν τον χρόνο πίσω, πάλι στην ΠΥΡΚΑΛ θα πήγαιναν” (δεν γαμιέται κι θάνατος;), δεν υπάρχει πρόβλημα που τώρα είναι αξιοθέατα. Ίσως αυτό να μην είναι πρόβλημα για αυτούς, για τους εαυτούς τους, αλλά αυτό που κάνουν παρέα με τον Βαγγέλη και τα αισχύλεια είναι σίγουρα πρόβλημα για την εργατική τάξη γενικότερα. Είναι πρόβλημα διότι συμμετέχουν ενεργά στην αισθητικοποίηση του βιομηχανικού τοπίου και τη μουσειοποίηση του εργοστασιακού εργάτη, διαδικασίες για τις οποίες έχει ήδη γίνει λόγος εδώ σε προηγούμενο κείμενο³.

.

Πολλά είναι αυτά που μπορούν να ειπωθούν για την έκθεση Τροτύλη αλλά ακόμη περισσότερα μπορούν να ειπωθούν με αφορμή την έκθεση για το ίδιο το αντικείμενό της: για το περιεχόμενο της εργασίας στην ΠΥΡΚΑΛ, το προϊόν της, την (ανύπαρκτη) ταξική και την (υπαρκτή) εθνική συνείδηση των εργαζομένων της όλα αυτά τα χρόνια.

Ξεκινώντας από την ίδια την εταιρία της ΠΥΡΚΑΛ πρέπει να πούμε το πιο βασικό. Η ΠΥΡΚΑΛ ήταν μια πολεμική βιομηχανία. Παρήγαγε και πούλαγε όπλα. Όπλα για τον ελληνικό στρατό και όπλα για άλλους στρατούς. Όπλα για τις πολεμικές μηχανές και πρώτα από όλες για την ελληνική. Αν δεν είναι λοιπόν κανείς εθνομαλάκας και έλληνας πατριώτης και αν έχει κατανοήσει στοιχειωδώς ότι οι διακρατικοί πόλεμοι και ο θάνατος που παράγουν είναι πράγματα που δεν τα λες και θετικά, τότε πληρούνται αρκετές προϋποθέσεις για να βγει το συμπέρασμα ότι η ΠΥΡΚΑΛ, όπως και κάθε πολεμική βιομηχανία, δεν έχει τίποτα που θα έπρεπε να υπερασπιστεί κανείς ή να θαυμάσει.

.

Το ότι θα γίνει η έκθεση Τροτύλη δηλώνει ότι στην Ελευσίνα υπάρχουν κάτι παραπάνω από αρκετοί εθνομαλάκες έλληνες πατριώτες πολεμόκαυλοι.

.

Όσον αφορά στους εργάτες και τις εργάτριες στην ΠΥΡΚΑΛ και την εργασία τους πρέπει να γίνει μια κριτική που κανονικά θα έπρεπε να την έκαναν πρώτοι οι ίδιοι οι εργαζόμενοι της ΠΥΡΚΑΛ. Προφανώς θα υπάρχουν έστω και κάποιοι λίγοι εργάτες και εργάτριες που θα πέρασαν όλα αυτά τα χρόνια από την ΠΥΡΚΑΛ και που δεν θα τους γέμισε η εργασία τους, δεν θα έβλεπαν την πραγμάτωση του εαυτού τους στα όπλα που παρήγαγε το εργοστάσιο και ίσως να μην τους καιγόταν καρφί για την άμυνα του ελληνικού έθνους. Πιθανόν αυτοί οι άνθρωποι να κατέληξαν εκεί από ανάγκη ή τουλάχιστον να μην είχαν την απαραίτητη ταξική συνείδηση για να κατανοήσουν ότι αυτή η δουλειά είναι κάπως πιο μαλακία από τις υπόλοιπες. Η πλειοψηφία όμως, τουλάχιστον τις τελευταίες δεκαετίες, σίγουρα δεν θα αποτελείται από τέτοιους ανθρώπους. Είναι αλήθεια ότι για να κάνει κάποιος αυτήν την εργασία θα πρέπει να βρει έναν τρόπο να την δικαιολογήσει στον εαυτό του. Αυτός ο τρόπος δεν μπορεί να βρεθεί μέσω της ταξικής ανάλυσης (και αν βρεθεί θα χρειαστεί πολλές θεωρητικές ταρζανιές). Κατά κύριο λόγο αυτός ο τρόπος βρίσκεται μέσω των διάφορων παραλλαγών (δεξιών ή αριστερών) του πατριωτισμού. Η πιο συνηθισμένη δικαιολογία για την εργασία σε μια πολεμική βιομηχανία είναι η προσφορά στην πατρίδα που βρίσκεται μονίμως σε απειλή. Η πατρίδα απειλείται από τους τούρκους, από το κράτος της μακεδονίας, από τους αλβανούς, από τους μετανάστες “που είναι τζιχαντιστές”, από κάθε εχθρό πραγματικό ή κατασκευασμένο του ελληνικού κράτους. Η πατρίδα απειλείται λοιπόν και οι εργάτες στην πολεμική βιομηχανία εργάζονται για την άμυνά της.

Ήδη ένας εργάτης μιας πολεμικής βιομηχανίας που έχει φτάσει να δικαιολογεί την εργασία με αυτόν τον τρόπο, έχει απομακρυνθεί έτη φωτός από τα ταξικά του συμφέροντα. Πέρα από τα άμεσα βραχυπρόθεσμα οικονομικά συμφέροντα, τα ταξικά συμφέροντα είναι κάτι πιο ευρύ, πιο γενικό, μα ταυτόχρονα τις περισσότερες φορές κάτι ακόμα πρακτικό. Μπορεί τα καθημερινά ατομικά οικονομικά συμφέροντα κάποιων εργατών να μην αντιφάσκουν με τα εθνικά συμφέροντα του έθνους-κράτους τους, αλλά τα ταξικά συμφέροντα είναι πάντα αντεθνικά και αντικρατικά. Πολλές φορές τα ατομικά οικονομικά συμφέροντα του ενός κομματιού της εργατικής τάξης έρχονται σε αντίθεση με τα ταξικά συμφέροντα της εργατικής τάξης συνολικά. Για να το πούμε όσο πιο απλά γίνεται: μπορεί όντως να συμφέρει τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες σε μια πολεμική βιομηχανία να δουλεύουν εκεί, γιατί παίρνουν καλούς μισθούς με τους οποίους επιβιώνουν και αναπαράγουν την εργασιακή τους δύναμη, αλλά τα ταξικά τους συμφέροντα δεν παύουν να είναι η κατάργηση των πολέμων στην υπηρεσία των οποίων εργάζονται και οι οποίοι προς το παρόν τρέφουν αυτούς τους ίδιους, ενώ σκοτώνουν κάποιους άλλους με τον ίδιο τρόπο που μπορεί κάποτε να σκοτώσουν και αυτούς.

.

Μπορούμε να πούμε ότι το εργοστάσιο της ΠΥΡΚΑΛ δεν πρέπει καθόλου να μας θλίβει που έκλεισε, δεν πρέπει καθόλου να αναπολούμε τις περασμένες χρυσές εποχές του, δεν πρέπει καθόλου τώρα να του πλέξουμε το εγκώμιο, όπως επιχειρεί να κάνει ο Βαγγέλης. Αντίθετα, πρέπει να εχθρευόμαστε κάθε καλλιτεχνική έμπνευση και παραγωγή σαν αυτή της έκθεσης Τροτύλη, διότι κάθε τέτοια έκθεση είναι μια έκθεση στην υπηρεσία του πολέμου. Στην υπηρεσία του ταξικού πολέμου, όπου οι καλλιτέχνες των αφεντικών αισθητικοποιούν τα βιομηχανικά ερείπια και μουσειοποιούν τις παρελθοντικές εργατικές φιγούρες ελπίζοντας ότι έτσι θα κηρύξουν το τέλος της ταξικής πάλης και τα αφεντικά ως οριστικούς νικητές. Στην υπηρεσία του διακρατικού πολέμου στον οποίο συμμετέχει και το ελληνικό κράτος είτε με τις συμμαχίες του είτε με τον τρόπο που διαχειρίζεται τους μετανάστες είτε με το πώς συμπεριφέρεται στο αιγαίο ενάντια στο τούρκικο κράτος, λες και το αιγαίο είναι ελληνική λίμνη, είτε με το πώς εμπλέκεται στις εσωτερικές υποθέσεις του μακεδονικού κράτους και στο πώς αυτό θα ονομάζεται είτε τέλος με το πόσο τορπιλίζει την ελληνική κοινωνία με τις διάφορες εθνικιστικές ιδεολογίες και πόσο την ενθαρρύνει να τις παράγει και να τις αναπαράγει και η ίδια από τα κάτω.

Η έκθεση Τροτύλη μας εξοικειώνει με την ιδέα του πολέμου, με την προετοιμασία του.

.

Όταν τα όπλα του έθνους συναντάνε το στερεότυπο της εργατιάς και γίνονται τέχνη, τότε η τέχνη αρρωσταίνει, ανακατεύεται και ξερνάει. Η έκθεση Τροτύλη είναι ο εμετός της τέχνης.

 


0. μια παρουσίαση της έκθεσης, του καλλιτέχνη και του θέματος μπορεί να βρεθεί εδώ:

http://www.trotyl-diaries.com/notebook

και εδώ

http://www.elculture.gr/blog/%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%84%CF%8D%CE%BB%CE%B7-%CE%B7-%CF%86%CF%89%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%AD%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7-%CE%B3%CE%BA%CE%AF%CE%BD%CE%B7-%CE%AD%CF%87%CE%B5%CE%B9-%CE%BA%CE%B5%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%B8%CE%AD%CE%BC%CE%B1-%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%CE%B5%CE%B3%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BC%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF-%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B9%CE%BF/

και εδώ:

http://www.avgi.gr/article/10812/9114040/ekrektikes-istories-kai-mparoutokapnismenoi-anthropoi

και εδώ:

https://www.athinorama.gr/cityvibe/article/o_baggelis_gkinis_brike_tin_istoria_tis_purkal_sto_prosopo_ton_ergaton_tis-2530462.html

1. http://www.avgi.gr/article/10812/9114040/ekrektikes-istories-kai-mparoutokapnismenoi-anthropoi

2.http://www.elculture.gr/blog/%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%84%CF%8D%CE%BB%CE%B7-%CE%B7-%CF%86%CF%89%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%AD%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7-%CE%B3%CE%BA%CE%AF%CE%BD%CE%B7-%CE%AD%CF%87%CE%B5%CE%B9-%CE%BA%CE%B5%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%B8%CE%AD%CE%BC%CE%B1-%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%CE%B5%CE%B3%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BC%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF-%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B9%CE%BF/

3. για την αισθητικοποίηση του βιομηχανικού τοπίου και την μουσειοποίηση του εργοστασιακού εργάτη και για το γιατί είναι πρόβλημα δες εδώ:

sabotage-eleusis21.espivblogs.net/πολιτισμός-αρχαία-πολυπολιτισμικότ-3/

Όταν οι αγώνες των μεταναστών ξεφεύγουν από το θέαμα του προσφυγικού δράματος.

.

Την Τετάρτη 8/8/2018 και την Πέμπτη 9/8/2018 οι 200 μετανάστες που κατοικούν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης της Ελευσίνας διαμαρτυρήθηκαν για τρίτη φορά από τον Απρίλιο. Κύριο αίτημα τους είναι να μείνουν σε σπίτια. Και αυτήν την φορά, όπως και τις προηγούμενες, επέλεξαν να κλείσουν το δρόμο στην παλιά εθνική οδό.

.

Μπάτσοι, φασίστες, ρατσιστές οδηγοί, άνθρωποι του ΔΟΜ (Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης) και του υπουργείου ήταν όλοι τους εκεί και συνεισέφεραν ο καθένας από την θέση του στην καταστολή του αγώνα των μεταναστών.

.

Την Παρασκευή 10/8/2018 έγινε παρέμβαση αλληλεγγύης στους αγώνες των μεταναστών από αντιφασίστες και αντιφασίστριες της Ελευσίνας.

.

Περισσότερες πληροφορίες στον παρακάτω σύνδεσμο:

https://athens.indymedia.org/post/1590569/

.

Θα θέλαμε να στείλουμε ένα μήνυμα προς τα αγαπητά παιδιά της ”Ελευσίνα 2021 Α.Ε.”:

Παρατηρήθηκε ότι όταν οι αγώνες των μεταναστών ξεφεύγουν από το θέαμα του προσφυγικού δράματος, αρκετοί ελευσίνιοι με αξιόλογη άποψη περί αισθητικής και οικολογίας το μόνο που έχουν να πουν είναι ότι τα τρικάκια με τα αντιφασιστικά συνθήματα είναι βρομιά και βρομίζουν το περιβάλλον. Αγαπητά παιδιά της ”Ελευσίνα 2021 Α.Ε.” σας παρακαλούμε στο επόμενο φεστιβάλ Συνοικισμός να επαναλάβετε την εγκατάσταση με τα κρεβατάκια-στρατοπέδου-συγκέντρωσης γιατί η μία ξάπλα τελικά δεν είναι αρκετή για να νιώσει κανείς πρόσφυγας. Ευχαριστούμε εκ των προτέρων.